De genetische basis die schuilgaat achter de vererving van de
verschillende kleuren is voor velen onduidelijk.
Nochtans is de basisgenetica vrij eenvoudig éénmaal je het principe doorhebt. Zo
kan iedereen gemakkelijk berekenen welke kleurcombinaties een bepaald chinkoppel
kan geven.
De natuurlijke kleur van de chinchilla is de Standaard kleur. Gaandeweg zijn er
ook andere kleurtjes gefokt: deze noemen we de mutaties. Dit zijn eigenlijk
mutaties op bepaalde genen van het DNA van de chinchilla. Er is dus een
Velvet-gen, een Ebony-gen... De Standaardkleur ligt niet op een apart gen, maar
krijgen we dus als er geen enkele mutatie is.
Het fenotype is het uiterlijk van de chinchilla, wat je zo ziet, bijvoorbeeld
een pikzwarte chinchilla. Het genotype is de genetische basis achter de kleur,
bijvoorbeeld Homozygoot Ebony of EE. Een compleet genotype wordt uitgedrukt aan
de hand van een code. (zie verder in de tekst)
Van elk gen zijn er steeds twee exemplaren, eentje van de moeder overgeërfd en
eentje van de vader. Indien de chin OF van de vader OF van de moeder één bepaald
mutatiegen overerft, is de chin heterozygoot voor dat gen. Indien de chin echter
van vader EN van moeder dit gen over erft, is de chin homozygoot voor dit gen. Als we als voorbeeld de ebony nemen, dan is de chin met 1 ebony gen heterozygoot
ebony. De chin met 2 ebony genen is homozygoot. Een homozygoot ebony kan dus
enkel voortkomen uit ouders die beide ebony zijn (homo of hetero). Een homozygote chin zal ook altijd de mutatie doorgeven aan zijn jongen: een
homo ebony zal altijd ebony jongen geven.
Het genotype kan uitgedrukt worden via een eenvoudige code. Dankzij deze code is
het ook mogelijk om te voorspellen welke kleurcombinaties een bepaald chinkoppel
kan geven en wat de kansen zijn op bepaalde kleuren. Men gebruikt hiervoor letters die de genen voorstellen. Een hoofdletter wil
zeggen dat het mutatiegen aanwezig is, een kleine letter duidt erop dat het gen
afwezig is. We nemen als voorbeeld de Ebony (E). Een heterozygote ebony heeft 1 ebony gen en 1 normaal gen: Ee Een homozygote ebony heeft 2 ebony genen: EE Een standaard chin heeft geen enkel ebony gen: ee Zo zijn er ook verdere combinaties mogelijk: een ebony velvet met 1 ebony gen en
1 velvet gen noteren we dus zo: EeVv
De codes die wij zullen gebruiken voor de verschillende
kleuren zijn: E = ebony gen V = velvet gen B = beige gen W= witte gen Vi= violet gen
Er is geen aparte notatie voor de Standaardkleur: dit is geen mutatie, dit is
eigenlijk "niets". We zouden het kunnen noteren als eevvbbwwvivi... Deze genocodes zult u ook terugvinden op onze kleurenpagina's bij elke mutatie,
telkens tussen <>.
Een gen is dominant indien 1 exemplaar van het gen (heterozygoot) reeds zichtbaar is in het
fenotype. Vb 1 ebony gen zal ervoor zorgen dat de chin eruitziet als een Ebony
chin. Een gen is recessief als 1 exemplaar van het gen niet voldoende is om in het
fenotype zichtbaar te zijn. Alleen wanneer er 2 exemplaren van het gen (homozygoot) zijn, zal
de chin een andere kleur krijgen. Vb 1 violet gen zal niet te zien zijn aan de
chin, we spreken van een "violetdrager". Om de kleur Violet te zien, moet de
chin 2 violet genen hebben. Een violetkleurige chin is dus eigenlijk homozygoot voor Violet.
De lethale factor wijst erop dat wanneer 2 bepaalde mutatiegenen samen
voorkomen, de chinchilla niet levensvatbaar is. Dit komt voor bij de kleuren Wit en Velvet: daarom mag men nooit 2 witte
chinchilla's verparen, en nooit twee Velvets. Homozygoot wit of homozygoot
velvet bestaat dus niet, de jongen zullen dood zijn. Dit kan ook gevaarlijk zijn
voor de moeder en mag dus zeker niet geriskeerd worden.
Dominante kleuren: Ebony
Velvet
Beige
Wit
Recessieve kleuren: Violet
Saffier
Charcoal
N.B. : Ebony wordt vaak foutief aanzien als een recessieve
factor omdat de Homo Ebony een andere kleur heeft dan de Hetero Ebony. Ebony is
wel degelijk een dominant gen, maar met een cumulatief effect: 2 genen zullen
nog sterker tot uiting komen dan 1 gen: de Homo Ebony is nòg zwarter dan de
Hetero Ebony.
Indien u de mogelijke kleur van de jongen van uw chins wil voorspellen, neem
dan een kijkje op onze Linkenpagina.
|